Materi Ke-12 Pendidikan Agama Hindu Dan Budhi Pekerti Kelas X

PERSEMBAHYANGAN BASARAH
BASARAH adalah suatu upacara
persembahyangan yang dilakukan oleh umat Hindu
Kaharingan. Yang mana Basarah artinya menyerahkan
segalanya kepada Sang Pencipta Ranying Hatalla agar didalam kita menjalani
kehidupan di dunia (lewu injam tingang) selalu disertai dan diberkati
oleh Ranying Hatalla.
Didalam kegiatan persembahyangan Basarah ini intinya adalah menyerahkan
persembahyangan Basarah suci Sangku
Tambak Raja beserta segala isinya kepada
Ranying Hatalla melalu persembahyangan Basarah, kemudian kita memohon
kepada Ranying Hatalla agar dapat memberikan sinar suci kekuatan-Nya bagi
kehidupan manusia agar menjalani kehidupan ini selalu mendapatkan
bimbingan menuju kejalan yang benar dan selalu mendapatkan berkat dan
anugrah dari-Nya.
TALATAH BASARAH
1. Sangku
2. Behas
3. Dandang Tingang
4. Sipa [Giling Pinang]
5. Ruku [Rukun Tarahan]
6. Bulau Pungkal Raja [Duit Singah Hambaran /Sangku
7. Behas Hambaruan ije kabungkus
8. Undus Tanak huang kasa
9. Tampung Tawar huang
galas hayak atun danum,inyampur umba minyak harum.
10. Parapen, atun barah
apui.
11. Garu,Manyan,Dupa.
12. Benang Lapik Sangku
13.Tanteluh manuk manta ije kabawak
14. Kambang sukup macam
SUSUNAN BASARAH
1.
Manggaru Manyan Sangku Tambak Raja
2.
Do,a Tamparan Basarah
3.
Kandayu Manyarah Sangku Tambak Raja
4.
Mambaca pampeteh Ranying Hatalla Langit huang Buku Panaturan.
5.
Kandayu Mantang Kayu Erang
6.
Mandehen pampeteh Ranying Hatalla Langit
7.
Kandayu Parawei
8.
Do,a Kahapus Basarah
9.Mambuwur Hambaruan,mamantis
undus,manampung tawar, tuntang muhus tanteluh manuk akan hapa
manyaki mamalas,tau kia impahinje huang tampung tawar.
MANGGARU SANGKU TAMBAK RAJA
Nggaru
manyangku panatau Sangku Tambak Raja, ije bahalap basuang behas manyangen tingang,
bahalap ingarambang hapan giling pinang,hambalat rukun tarahan, basingah bulau
pungkal Raja, rabia tisik tambun, neras hapan bulau hambaruan ije bungkus
bungkusan timpung, hayak maluhing Dandang Tingang ije kadandang, mangat hai
pahalingei, datuh pahalingai, inyarah ekei hajamban auh basarah ekei, akan
Ranying Hatalla Langit, parapah baratuyang hawun, hapan ekei balaku asi
belum,palakuan awat maharing, umba bitim Raja ije hai kuasam belum, mangat kare
kahandak ekei uras tau manjadi tumun gawim, ije jadi manjadian sahapus Pantai
Danum Kalunen tuh hemben huran, huang aram tuntang kuasam ekei balaku, Sahey.
DO,A TAMPARAN BASARAH
Ikei
mangaku tuntang percaya.
-
Ranying Hatalla Langit Katamparan
-
Langit Katambuan
-
Petak Tapajakan
-
Nyalung Kapanduan
-
Kalata Padadukan
- Hayak
i-nanjuriku bahing ganan tandakku balua bulau pantar
tatah, nantekei santin karunyangku, bahanjung
rabia sandurin guntum
- Bahi-bahing
panganak andau, bambahingan panyandai bulan,ganan tandakku
malan balua parung hai malabehu benteng bahanjung
siru datuh barantau ruange
- Eleh
kilat basangkelang dawen pinang sarayung lewu, liu basampale bumbung
katilambung nyahu, nyandar sala lalangae lawin tambum pamalangkan pantar, nipas
liwus tampajahe ihing sanggaran burung dahiang
- Ganan tandakku, palus
malan nyalumbu ambun tilap telu puluh, nanjung mampan enun lime balas
hatalamping, eleh tapuk panjungan manjung,
murik panjungan manjung, halawu Tasik Ambun Baragantung Langit
- Ganan tandakku
palus murik pamahimping langit, nanjak pamaramban hawun,
are batang danum nanjung inangkalau dia batandak panjang, ganan
tandakku palus tapuk Tasik Malambung Bulau, harende Laut Bapatah Hintan,
eleh Babalang lenda-lendang Balai Bulau Napatah Hintan, Balai
Hintan Napatah Bulau Sali padadusan Ranying Hatalla
Langit Tuhan Tambing Kabunteran Bulan Raja Tuntung Matan Andau
- Ganan
Tandakku palus nyelem Balai Bulau Napatah Hintan, Balai Hintan
Napatah Bulau, hayak kangkarungut bahing Ganan Tandakku malawu rawei.
- Iyoh
Tingang Tatu Ranying Hatalla Langit, nduan hembekan katun ikei
tingang Esum Pantai Danum Kalunen ambun andau / alem etuh, jadi tingang
kampeleng renteng, tambun hapampungan lingkat mijen Balai / Parung hai malabehu
bentenge Bagantung lewu............tuh.
- Mangat
bitim nyantah bulau rantuan tanduk, nangkilik ikei Tingang esum
Pantai danum Kalunen,hayak narui akan ikei kayun penyang
karuhei tatau, sandik paturung sangkalemu raja, mangat ikei
tau jatha tuntung batuah, hatalla jawan balambit.
- Akam
kea mujan akan ikei panyalembang untek,panarang atei, parentas rawei, paharus
jalan, parajang tutur, mangat ikei tau akan tanggeran lewu mandereh danum,
tangkilik rundung hapamantai tambun, belum tatau sanang, ureh ngalawan.
- Narui
akan ikei sangka tatamba,tangkalasan bara kare peres baratus
gangguran arae,sampar baribu sasabutan bitie, mangejau ikei bara kasingen
lewu mandereh danum, kahirin rundung hapamantai tambun.
- Mujan
mijen panatau Sangku tambak Raja, ije ngarambang hapan giling
pinang hambalat rukun tarahan, hayak basingah bulau pungkal raja, rabia
tasik tambun.
- Mujan
nyelem behas bungkusan timpung, mangat hariten halawu benteng,
barintih nduan upun tundui, habuen kilau kahang duhung, barintih baun
pinggan sambung.
- Dia
panjang riwut rawei-ku tingang tatu, basa bitim ije uras handung
hakatawan ampin karangkan lingun ikei tingang esum Pantai Danum Kalunen,
bitim puna Raja kuasa mahunjun bara kare Raja awang beken,
kuasam jatun bara tikas kuasa.
- Palus
nggatang nangkaruan tambange Ganan Tandakku balua Balai
Bulau Napatah Hintan, bahanjung Balai Hintan Napatah Bulau,
gandang halalian buli palus masuh pamahimping langit, ngasuhan pamaramban
hewun, eleh tapuk Tasik Ambun Baragantung Langit,Laut Enun Baratuyang
Hawun.
- Dia
batandak panjang Ganan Tandak-ku malungkah Tasik Ambun Baragantung Langit, eleh
tapuk Panjungan Manjung, palus masuh pantang tuyang ambun tilap telu puluh
kajang Pantai Danum Kalunen Eleh babalang lenda-lendang
Balai/parung hai malabehu benteng palus nyelem Balai/Parung hai malabehu
benteng nanturung kapanatau Sangku Tambak Raja ije bagantung
bentuk labehun parung, Hayak mujan penyang karuhei tatau panengan Ranying
Hatalla Langit mijen Sangku Tambak Raja
- Buli
tinai Ganan Tandak-ku nyelem Bulau Pantar Tatah, nyuruk Rabia Sandurin Guntum,
buli kilau junjun helu, mulang patuk panambalun tambun hayak umba penyang
karuhei tatau, umur panjang,
- Kuruk
hambaruan ikei buli, kuruk hambaruan ikei buli, kuruk hambaruan ikei
buli,.........Sahiy.
DO’A KAHAPUS BASARAH
Ø Nanjuri-ku tinai Bahing Ganan Tandak-ku
balua-bulau pantar tatah nantikei Santin karunyangku bahanjung rabia
sandurin guntum, palus mating Nangkaruan tambange, halawu bentuk labehun
parung, nyanda-nyandar Kapanatau sangku tambak raja, palus nyaluh asep
garu bulan jadi Lasang Liu Bulau Daren Tanggui, akan lasang Ganan
Tandak-ku antang manamuei.
Ø Hayak nasaran tambang Ganan Tandak-ku
lompat Lasang Liu Bulau Daren Tanggui palus nggatanng riarae gantu-gantung
balua Balai/Parung hai malabehu bentenge, nunjung taribange, kilau anak
burung tingang, mangkat Pangasiring ruwan bawin antang langit.
Ø Eleh kilat basangkelang dawen pinang
sarayung lewu, liu basampale nyarak bumbung katilambung nyahu, nyandar
sala lalangae lawin tambun pamalangkan pantar, nipas liwus tampajahe ihing
sanggaran burung dahiang.
Ø Ganan Tandak-ku mahalau pukung pahewan
antang, malangkawet ruang labehun jatha, are batanjung luwuk
nanjung inangkalau, kutuh pain bukit panjang puruk batu ambu mapan
malangkawet, uras dia batandak panjang, eleh babalang lenda-lendang Balai
Karamat Raja ain Raja Tunggal Sangumang.
Ø Jadi tukep nanturung, dani nyahendeng
Ganan Tandak-ku palus tingang tende lunuk, ninggang Balai Karamat Raja
hayak nyelem Balai Karamat Raja, andau-andau kea uluh tinggang
tatu-ku Raja Tunggal Sangumang melai kilau melai Bulan palin langit,
ruwan maleleng tehun lauk ranying manjuhan.
Ø Palus panti-panting bahing Ganan Tandak-ku
malawu rawei nduan hambekan katun ikei tingang esum jadi are tingang
bakampeleng rentenge mijen bentuk labehun Balai / Parung, bagantung
lewu............, nantuajar lingu nalatai, malalus pumpung basarah.
Ø Balaku bitim tingang tatu akan ikei
tingang esum kare kayun penyang karuhei tatau, tuah rajeki, umur panjang, batu
sapaunggut belum, narui kea kare tangkalasan kasingen lewu mandareh danum,
kahirin rundung hapamantai tambun.
Ø Mangat ikei tingang esum tau belum
jatha tuntung batuah, haring Hatalla jawan balambit, tau akan
tangeran lewu mandereh danum, tangkilik rundung hapamantai tambun, belum
tatau mayambung, ureh ngalawan.
Ø Eleh kumin tingang dia lunuk ngarangka,
hirum tambun isen baras ngalimbang Raja Tunggal Sangumang palus
hajalukan kare kayun karuhei, kayu angkat, kayu kilat, kayu Gatang, kayu
Manang, kayu Naing, kayu Namang, kayu Juju, kayu Juah, kajunjung Bulau
Sangkalemu, Kanaruhung Bulau Sangkalemu.
Ø Tambang jari Ganan Tandak-ku kare kayun
karuhei bara Raja Tunggal Sangumang, hayak nasaran tambang gelang
bulau nyelem Lasang Liu Bulau Daren Tanggui, palus tingang
nulak lunuk gandang halalian buli nunjung taribangae mahalau pukung
pahewan antang, malangkawet ruang labehun Jatha sambil batambang salumpuk
antang, kuruk bara kuruk kilau nambawa manuk darung tingang,
kuriu bara kuriu, tingkah nangkiau riwut burung buli.
Ø Dia batandak panjang Ganan Tandak-ku are
eka uras nanjung inangkalau, eleh babalang lenda-lendang Balai / Parung
hai malambehu bentenge hayak tingang tende lunuk nyelem Balai / Parung palus
nanturung kapanatau sangku tambak raja ije bagantung bentuk labehun parung
hayak mujan kare kayun karuhei, bulau hambaruan mijen behas hambaruan
mangat hariten halawu benteng, barintih nduan tundue.
Ø Tutuk jadi Ganan Tandak-ku halalian tinai
Lasang Liu Bualau Daren Tanggui, buli asep garu bulan kilau junjun helu, Ganan
Tandak-ku palus buli nyelem bulau pantar tatah, nyuruk rabia sandurin guntum,
buli kilau junjun helu, mulang patuk panambalun tambun, kuruk hambaruan ikei
buli, kuruk hambaruan ikei buli, kuruk hambaruan ikei buli,.... Sahiy.
Kandayu
Kandayu adalah nyanyian
suci umat kaharingan yang dinyanyikan secara bersama-sama.
Kandayu Manyarah Sangku
Tambak Raja
Kandayu
manyarah Sangku Tambak Raja adalah sebuah kidung yang menembangkan tentang
maksud dan tujuan persembahyangan, penyerahan Sangku beserta dengan isinya
kepada Raying Hatala. Tujuannya untuk memohon agar diberikan sinar kekuatanNya
bagi kehidupan manusia agar senantiasa mendapatkan bimbingan baik dalam
berpikir, berkata dan berbuat. Kandayu manyarah Sangku Tambak Raja adalah
sebuah kidung yang menembangkan tentang maksud dan tujuan persembahyangan,
penyerahan Sangku beserta dengan isinya kepada Raying Hatala. Tujuannya untuk
memohon agar diberikan sinar kekuatanNya bagi kehidupan manusia agar senantiasa
mendapatkan bimbingan baik dalam berpikir, berkata dan berbuat.
|
1.Sangku tambak hai pahalendang Basuang Behes Parei Manyangen Tingang Rukun tarahan je giling pinang Inihang luhing je dandang tingang Inyarah Bentuk Balai Paseban Raja Taharep Ulun Bakas Tabela Manumun Peteh Ranying Hatalla 3.Sangku Jituh Basuang Behas Pambelum Inyarah Dia Bara Tikas Dengan Hatalla Ilaku Ka-abas Hambaruan Salamat Bereng Barigas 4.Hetuh Itah Uras Manyaksi Ranying Hatalla te Puna Ati Biti Bereng Daha dan isi Bakas Tabela Hatue Bawi 5.Hetuh Itah Manyarah Sangku Panungkup Utus je Raja Bunu Tutuh Kameluh je Limut Batu Peteh Hajamban je Raja Uju 6.Hatalla Nangkilik Jatta Nanggera Narui Peteh Sangga Tatamba Nyalumpuk Sangku je Tambak Raja Akan Kalunen Sahapus Dunia 7.Sangku Inyarah Tumun Peteh Uka Itah Uras Je Menteng Ureh Alu Utus Je Kue-Kueh Bereng Barigas Kahaban Keleh 8.Itah Manyarah Dia Malayan Dengan Hatalla Je Katamparan Uka Manenga Nyalung Kaharingan Inkes Intu Behas Hambaruan 9.Sangku Inyarah Intu Baun Sangku Impunduk Je Melai Baun Narai Ilaku Inenga Dinun Tuah Rajaki Je Uras Atun 10.Sangku Inyarah Dengan Bagulung Behas Imintih Bangkusan Timpung Panyalumpuk Entang Penyang Hatampung Sama Belum Tatau Manyambung |
11.Sangku Inyarah Kalutuh Helu Imapui Manyan Sangku Inggaru Lampang Ewau Je Mangat Tutu Mukei Kuasan Je Raja Uju 12.Hetuh Itah Sama Mite Intu Bentuk Je Biti Are Behas I-Intih Hariten Pire Tanda Panenga Je Pasti Tege 13.Hetuh Itah Uras Mingat Pasin Hatalla Batang Salamat Aluh Narai Bewei Kahimat Gawi Manjadi Hayak Imberkat 14.Pasin Hatalla Jadi Inarang Cuba Irima Tuntang Ingumang Bara Tamparae Sapanja-panjang Ingandung Bahas Parei Nyangen Tingang 15.Hetuh Itah Uras Katawan Bentuk Ungkup Utus Babuhan Jalan Helu Tege Kalampangan Janjin Hatalla Tatahian Huran 16.Majelis Kaharingan Jadi Imberkat Ranying Hatalla je Mampaingat Hetuh Utus Mamparahan Kabulat Bereng Batuah Belum Salamat 17.Hajamban Jetuh Bulau Mandurut Harantean Riwut Bahing Karungut Peteh Nyai je Inai Mangut Parit Balanga je Runjan Riwut
Turus Panatau je Inai Mangut Muhun Pahayak Ambun Hadurut Eweh je Tawa Tatau Basewut 19.Sarah Sangku Sampai Tuh Bewei Basarah Penyang Je Hinje Simpei Mamparahan Ampin Kabulat Atei Kaharingan Belum Penyang Karuhei 20.Sangku Inyarah Dengan Hatalla Kahimat Itah Bakas Tabela Tuah Rajaki Atun Babala Umur Panjang Belum Baguna 21.Hetuh Itah Basarah Bulat Hinje Atei Tiruk Pampakat Manintu Hatalla Uka Kahimat Bereng Barigas Itah Salam |
Kandayu
Mantang Kayu Erang
Kandayu
mantang kayu erang adalah sebuah kidung yang berisikan tentang perjalanan
Banama Tingang mandulang Bulau Untung Taheseng Panjang (Memohon rezeki dan umur
panjang) yang dilakukan oleh Raja Telu Hakanduang yaitu Raja Tunggul Garing
Sanguman, Mantir mamaluhing Bungai dan Linga Rawing Tampun telun yang telah
mendapat anugrah dari Raying Hatalla sehingga Raja Telu Hakanduang memeiliki
sakti yang dapat memeberikan rezeki, umur panjang, sehat sejahtera kepada semua
mahluk. Kandayu ini digunakan dalam persembahyangan (Basarah) Umum dan tidak
untuk Basarah keluarga.
|
1.Atei Itah Halajur Mangganang Maniruk Auh Te Sapanja-Panjang Auh Lunas Jalan Malempang Panamuei Randung Banama Tingang 3.Banama Tingang Dia Tiliang Itah Samandiai Uras Mahining Palus Inulak Auh Bataling Raja Ngarangan Je Balai Mihing 5.Auh Kandayu Sasar Basikap Banama Nahalau Ambun Tatilap Panjungan Manjung Unuju Ancap Lawang Haselan Kalawet Batatap 7.Tamuei Banama Paham Bagulung Dia Nyarita Je Luwuk Tanjung Banama Tingang Paparantung Tende Lewu Bukit Ambun Bagantung 10.Gawin Mantir Uras jadi Limbah balaku Ewen Nanjuri Lumpat Banama Mengkak tali Banama Haguet dia Balihi 11.Tamuei Banama dia Bambilit Nanturung Tumbang je lawang Langit Raja Tantilap je Utus Rihit Asun Bulan Manjijit Huit 13.Ampin Tamuei Banama Bagulung Tende Nyawau Rahan Timpung Uluh Uras Rata Hatampung Ungkup Babuhan Laut Mangantung 15.Banama Namuei Hararahan Murik Tumbang Kasabahan Burung Metu Macam Bakuyan Lauk Bilis Ranying Manjuhan 17.Tende Banama je Kanjanjulu Raja Mantir Mendeng balaku Dengan Rajan Burung Metu Takar Gantang Inenga Telu 19.Labehu Eka Tambun Baputi Talagan Tuah Talagan Rajaki Akan Gagenep Uluh je Ati Bakas Tabela Hatue Bawi 21.Mantir Mendeng je Taragatang Mahining Auh Kanderang Tingang Harandue Raja Mambuka Lumpang Sarangan Bulau Untung Panjang 23.Banama sampai Kaleka Lewu Bua are macam baribu Genep Batang Masak Manuru Teras Sawang Salanja Sanselu 25.Bihis – Bihisa Tarantang Garu Mimbit Tintue sama Baramu Babaran Garing Karungan Metu Manuk Bawui Lakang Buku 27.Raja Mantir Haguet Manyampan Bahata Tambak Tuntang Panginan Tuntang Balai Sarin Kambungan Akan Likut Kaleka Batu Nindan 29.Lasang Dumah Hai Pahalendang Mantir Mandui Salumpuk Entang Intu Talagan Untung Panjang Rajaki Tuah Tatau Sanang 31.Limbah Raja Mendeng Mujan Salumpuk Mandui Nyalung Kaharingan Teras Sawang Upah Ngaragan Jamban Injijit Ihalalian 33.Panamuei Banama dia Kejau Mahalau Tasik Rampang Matan Andau Are Eka Ije Ihalau Sampai Banama Ije Pulau
Mahalau Lewu Bukit Batenkung Buntut Nusa Kilat Lambayung Tarusan Kumpang Tame Bagulung 37.Hangkalime Mantir Najuri Magun Dengan Rawing Tempun Telun Tinai Kameluh Tempun Tiaawun Taluh Inggau Uras Atun Dinun 39.Tapuk Batang Danum Sangkalila Danum Tatau Baranuha Tengan Awi Ranying Hatalla Tende Lewu Kasinta Raja 41.Bukit Sinta jadi Gawi Banama Inulak Mujan Jadi Murik Tarusan Nyalung Nantiri Manyundau Tamparan Je Itah Ati 43.Murik Danum Simpei Karuhei Danum Hasahep Penyang Karuhei Lasang Timpung injam Bewei Hapan Mantir Nangkaje Rawei 45.Banama Haguet Murik Laju Eleh Tapuk Tasik Sangkalemu Pahalendang Banama Bahalap Tutu Raja Ngaragan Je Ewen Telu 47.Ampin Banama Jalanae Rangkah Banama Tapuk Tasik Manuah Sangomang Haluan Japan Tatah Lampang Ije Kabawak Kandarah 49.Mahalau Bukit Are Tutu Hakayu Penyang Karuhei Sangkalemu Uju Bukit Ije Batantu Banama Tende Laut Lewu 51.Panjalanan Banama Manamuei Ije Inggau Tege Bewei Bungai Langit Rajan Manyamei Tende Bukit Tampung Karuhei 53.Banama Tulak Tame Tarusan Tapuk Danum Letai Runjan Panamuei Hindai Tau Malayan Tame Banama Hasambau Rahan 55.Batulak Tinai Banama Manuju Tarusan Bulau Sangkalemu Panamuei Banama Paham Laju Tapuk Tasik Mandalan Raja Telu 57.Raja Mantir Balaku Untung Banama Palus Haguet Bagulung Bulau Namburak Tarusan Nanturung Tapuk Tasik Gandang NgarambangGarantung 59.Panamuei Banama je Jala-Jalan Murik Tusan Garing Habusung Runjan Palus Tapuk Tasik Handaran Hayak Tende Intu Ije Rahan 61.Telu Raja Tunggal Sangomang Palus Naturung Ije Pahalendang Batang Garing Tau Nganderang Mangku Amat Jaya Nyangiang 63.Panamuei Banama je Paham Panjang Manyarahan Pantai Danum Sangiang Mandulang Bulau Untung Panjang Tapuk Tasik Jaleang Tingang 65. Panamuei Banama je Panju-Panjung Telu Haramaung Pandulang Untung Akan Itah Tatau Manyambung Palus Tapuk Tasik Malambung 67.Haguet Banama Paparantung Tamuei Raja Telu Paham Bagulung Nyandar Batang Lunuk Bagantung Tapuk Danum Nyalung Batengkung 69.Kagantung Gandang Sampai Jadi Raja Telu Batatap Biti Mingat Kasaktian Sapire Ije Ati Ewen Telu Palus Mandai 71.Pakaian Uras Ihapan Jadi Raja Telu Haguaet Mandai Tisin Bulau Sinta Mani Ie Mahapan Aran Raja Putar Tiki 73.Mendeng Hayak Raja Telu Uras Manuju Upun Kayu Erang Tingang Gambalang Nyahu Tuntang Kayu Pampang Saribu 75.Timang Erang Saraba Jadi Janjin Hatalla Lalus I-Awi Pa-Intih Hatalla ije Mandai Tikas Sangomang Ije Biti 77.Hete Sangomang Melai Bajanda Duhung Inyilak Hapan Mambuka Bungking Ranggang Gitae Huma Eka Kameluh Anak Hatalla 79.Talagan Tuah Lampekung Rajaki Uras Imekat tuntang Injawi Kahimat mangat Tau Manjadi Samandiai Maksud je Kurik Hai 81.Uras Muhun Raja Telu Bara Kayu Gambalang Nyahu Pusaka Baguna Rata Dinu Kaharingan Belum Penyang Sangkalemu 83.Dengan Angking Ewen Balaku Sapire Bewei Ije Tau Supun Untung bulau Sangkalemu Kare Tangkalasan je Bunu Hantu 85.Kagantung Gandang Sukup Gawi Ilalus Raja Telu Biti Mampandui Salumpuk Sapire je Ati Mangat Batuah Belum Marajaki 87.Panamuei Banama Dia Kejau Tapuk Batang Danum Banyahu Bulau Hetuh Are Taluh Inyundau Kayun Penyang Karuhei Tatau 89.Labehu Handalem Riam Hatuntung Banama Tapuk Tasik Sari Gadung Untung Tende Manjala Lauk Untung Eweh Je Kumae Tatau Manyambung 91.Bukit Tanjung Sampai Jadi Tende Ungkup Sawang Gawi Uluh Are Panggil Barami Banama Bajarat Imeteng Tali 93.Rata Jadi Gawi-Gawian Masak Uras Bari Panginan Panggil Are Biti Bakuyan Uras Inyurung Tuntang Nyarungan 95.Ewen Mampendeng Batang Sawang Bawin Sandah Je Nangkasiang Kayun Karuhei Akan Karambang Sirat Bulau Je Hakalingkang 97.Gawi Uras Jadi Sadia Upun Sawang Jadi Inata Bakam Nyalung Kaharingan Impalua Tengan Awi Ranying Hatalla 99. Banama Masuh Danum Banyahu Manyarurui Jalae Ije Helu Supun Untung Are Ilaku Inanjuri Kareh Je Sampai Lewu 101.Panamuei Randah Banama Buli Sampai Eka Tempun Gawi Palatar I-Uluh Injarat Tali Tatambat Hila Lawin Kamburi 103.Andau Sawah Tarang Balawa Kare Gawi Tinai Nampara Rangkan Panginan Uras Impalua Bara Balai Lambang Palangka 105. Panginan Uras Jadi Sadia Piring Saling Akan Impalua Bangkusan Timpung Uras Iriksa Bungkar Puat Randung Banama 107.Raja Telu Hakanduang Mameteng Manas Nelun Lamiang Jamban Karuhei Untung Panjang Panyalembang Untek Tuntang Panarang 109.Palempang Jalan Tikas Tuh Helu Hajamban Riwut Bahing Kandayu Insanan Awi Je Raja Uju Akan PanungkupRaja Bunu 111.Mangat Itah Rata Katawan Tamuei Banama Murik Jalayan Jalanae Balaku Nyalung Kaharingan Kayun Penyang Panatau Panuhan 113.Auh Malempang Kalutuh Bewei Jamban Ikei Narui Parawei Kakare Auh Keleh Inyimpei Ihaga Irima Je Huang Atei |
2.Banama Muat Paramun Gawi Ije Mahi Dia Ati Balihi Tarantang Garu Due Puluh Ije Biti Puat Banama Je Sampan Jadi 4.Tulak Banama Kitar Gantau Naharep Matan Je Andau Tumbu Panamuei Banama Gulung Pahuru Dengan Kakare Taluh Inggau 6.Manjung I-Urik Dia Narusan Tende Balaku Sawang Kaharingan Tihang Banama Murik Jalayan Namuei Danum Tatau Nyahukan 8.Banama Tingang Palus Tende Mantir Mantang Rahan Dare Putir Santang Ewen Hanyahe Rajan Kameluh Bawi Hatue 9.Mantir Mansanan Ampin Jalana Untung Rajaki Inenga akae Lilis Lamiang Hapan Manduae Bakam Supu Hapa Nyarangae 12.Lawang Langit Haluan Banama Jamban Sangiang Mantir Balua Bukit Masuluh Bintap Tantawa Tende Lewu Bukit Tambak Raja 14.Handue Raja Mantir Nanjuri Rahan Timpung Nyai Siti Umur Panjang Tuah Rajaki Banama Batulak Rahui Ngamburi 16.Panamuei Banama Dia Panjang Murik Pantai Danum Sangiang Raja Tatau Labih Sanang Mina Bulau Telu Karung Kajang 18.Banama Namuei hai Pahalendang Mantir Mandulang Untung Panjang Murik Pantai Danum Sangiang Sampai Tumbang Hulang Hagandang 20.Tamuei Nyandar Randung Banama Mamuat Balai Lambang Palangka Eleh Hakanderang jadi Hakaja Dengan Panatau Tingang Rangga 22.Banama Miar Jala-jalan Murik Batang Danum Jalayan Pahalendang Lewu Palus Gitan Bagare Kaleka Batu Nindan 24.Mantir Marentah Tarantang Garu Lumpat Tame Huma Ungku Sapala Namuei Uras Ilaku Behas Jite Ije paham perlu 26.Bagantung Banama Tende Batahan Manunggu Masak Bari Panginan Teras Sawang Entang Pakanan Ganan Luyang Bawin Balian 28.Raja Dumah Puat Sadia Uluh Lewu Kaleka Due Umba Babaran Garing Imuat Kea Ampar Dulang Lantai Parada 30.Mantir Dumah Mendeng Najuri Lewu Tamparan Ulun Tuh Ati Rajan Kameluh Putir Nyai Raja Uju Basakati 32.Banama Tulak Ampin Jadi Batu Nindan Jadi I-Ilihi Hayak Auh Paham Karami Tapuk Tasik Ngantung Santagi 34.Hining Itah Bara Bahut Kinjap Uluh Tau Manyewut Banama Namuei Dia Baliut Jete Bagare Pulau Karungut 36.Banama Tapuk Danum Jalayan Batang Danum Menteng Bajaman Bukit Sua Tintun Haluan Tende Banama Tikap Malayan 38.Jadi Inanjuri Haguet Banama Rawing Tempun Telun Mahin Umba Murik Nalatai Lewun Raja Tarusan Pahuru Barantai Ihuru Kea 40.Sampai Bukit Sinta Kasambuyan Mantir Lumpat Rahan Runjan Panamuei Jalanae Uras Insanan Sangumang Lentar Rata katawan 42.Panamuei Banama kejau ingguang Tapuk Tasik Riak Mihing Sambang Sampai Manelak Baner Sangkuang Simpei Karuhei Kaleka Huang 44.Dumah Mantir Nyampan Jalanae Supun untung Lamiang Induae Entang Tingang Tintun Tujuae Bakan Batu Uka Nyarangae 46.Haluan Banama Sangumang Bahut Ie Manelak Rasau Kaput Hayak Tarusan Ambun Hadurut Tatau Nyahukan Tasik Basewut 48.Pantar Nyalung Bukit Batu jadi Gitan Raja Telu Uras jadi Katawan Nutung Garu Mapui Manyan Murik Batang Danum Bapantis Runjan 50.Bukit Uju Bara Tinggang Banama Tende Huang Laut Batang Mantir Balua Jamban Ingancang Menarui Jalanae Banama Tingang 52.Bara Hete Banama Batulak Limbah Dinun Kare Kahandak Dengan Bapae Raja Hakutak Indue Inyundau Tamparan Sulak 54.Rahan Kameluh Indu Hyai Inai Mangut Nyai Mahaga Runjan Riwut Eweh Sundau Tatau Basewut Sandik Karuhei Penyang Sambalut 56.Bukit Linda Bulau Eka Tende Mantir Lumpat Rahan Dare Nyai Kameluh Uras Tege Uluh Danum Karimui Kampeleng Hete 58.Banama Dimpah Dia Bambilit Nanturung Danum Hintan Natimbung Langit Gadung Gasa Balai Masigit Upun Garing Tungket Langit 60.Tulak Banama Tinai Bajalan Limbah Jadi Maja Ije Rahan Tame Tinai Ije Tarusan Tapuk Tasik Kaharingan 62.Uras Jadi Taluh Ilaku Batulak Tinai Raja Telu Limbah Manyundau Tingang Tatu Murik Danum Nyalung Marakunju 64.Banama Namuei Jajalan Kejau Supun Untung Are Inyundau Benang Entang Kandarah Bulau Tapuk Tasik Pawah Bulan 66.Dimpah Tasik Malambung Bulau Gitan Pahalendang Ije Pulau Jamparan Banama Dia Ihalau Tende Manduan Kare Panatau 68.Raja Telu Ewen Hakanduang Banama Narusan Salat Sawang Danum Mendeng Nantimbung Langit Ije Ingguang Tende Bukit Bulau Kagantung Gandang 70.Mendeng Raja Tunggal Sangomang Lumpat Lewu Bukit Kagantung Gandang Pakaian Sukup Batun Penyang Duhung Hintan Intu Kahang 72.Mangkepan Tisin Sinta Mani Kayu Erang Palus Indai Tamparan Samandiai Uras Ati Uka Kare Gawi Uras Tau Manjadi 74.Ampin Raja Tunggal Sangomang Sampai Upun Kayu Erang Hete Raja Mendeng Manimang Tempun Gawi je Tatau Sanang 76.Tungking Langit Palus Mandai Kayu Erang Sulak Ati Batang Erang Kayu Sakti Edae Bungking je Sapan Jadi 78.Kameluh Bulan Bawin Jatta Kameluh Anak Ranying Hatalla Supun Untung Ilaku Raja Nyalung Kaharingan Induae Kia 80.Taluh Handiai Uras Dinun Ampin Raja Handak Muhun Utus Rihit Tilap Manurun Tukep Sampai je baner Upun 82.Raja Telu Hakanduang Limbah Mandai Mantar Pinang Manyundau Raja Angking Penyang Tuntang Kameluh Putir Selung Tamanang 84.Ngantung Gandang Sukup Gawi Raja Mantir Mendeng Nanjuri Hakaliling Sapire je Ati Rajan Kameluh Pire-pire Biti 86.Tulak Banama Bara Lewu Bukit Jarat I-Engkak Palantar Injijit Supun Untung Uras Imbit Danum Mendeng Nantimbung Langit 88.Ayun Balai Sarin Kambungan Mangat Tatau Uras Katawan Panamuei Banama Murik Jalayan Mimbit Salumpuk Entang Bakawan 90.Haguet Banama Murik Harantean Ungkup Sawang Sapire Je Gitan Raja Telu Namuei Kabajuran Bukit Tanjung Eka Tujuan 92.Hetuh Banama Ba-Ungkar Puat Lakang buku Impalumpat Indang Salangking Apang Salamat Bagawi Karas Atei Bahimat 94.Limbah Ngantihan Hapantar Pinang Sama Ngantung Tulang Batekang Telu Raja Hakanduang Ewen Mimbul Batang Sawang 96.Sadia Jadi Gawin Karambang Telu Raja Mendeng Mangkang Batang Sawang Palus Inimang Tempun Gawi Je Tatau Sanang 98.Limbah Jite Panggil Bakarak Buli Ekae Tintun Kahandak Kilau Ampin Ampah Bakarak Banama Tingang Handak Batulak 100.Pambulin Banama Paham bagulung Tapuk Tumbang panjungan Manjung Palus Masuh Paparantung Tilap Ambun Lepah Nanjung 102.Banama Tingang Jadi Dumah Mimbit Untung Rajaki Tuah Karuhei Tatau Penyang Panyampah Tampalawei Andau Je Durut Sawah 104.Matan Andau Jadi Gantung Raja Nanjuri Supun Untung Kayun Karuhei Penyang Hatampung Bara Ngambu Tasik Malambung 106.Baungkar Puat Banama Tingang Behas Timbuk Malabien Gantang Bulau Singah Malabien Timbang Depen Uei Hanjuju Gawang 108.Buwur Behas Hambaruan Rata Jadi I-Hantuk Imalas Hayak Inyaki Hampatung Tuah Dengan Rajaki Kahapus Hakekat Niat Gawi 110.Kalutuh Auh Jalan Malempang Nyarita Tamuei Banama Tingang Ije Ngaragae Raja Tunggal Sangomang Manalih Batang Kayu Erang Tingang 112.Uras Sukup Taluh Indinu Awi Raja Ewen Telu Lepah Inanjuri Kalutuh Helu Kayun Penyang Je Sangkalemu 114.Jalan Malempang Tende Helu Tende Kia Riwut Kandayu Mahapan Kandayu Rawei Balemu Basarah Akan Hatalla Ngambu
|
Kandayu
Parawei
Kandayu parawei adalah kidung yang
berisikan sabda dari Raying Hatalla Langit yang berbentuk nasehat- nasehat yang
dapat menguatkan iman Umat Hindu.
|
1.Nyahu Hai Paham Bataling. Marawei Utus Uluh Kaliling Kilau Pahiau Suling Gariding Nasa Kaharingan Balai Mihing 3.Batengkung Hiau Nyahu Hai Marawei Utus Dia Suali Murik Tarusan Nyalung Nantiri Manyundau Tamparae Je Itah Ati 5.Langit Petak Jadi Balawa Ulun Kalunen Jadi Inampa Taluh Handiai Saraba Injapa Kalute Sulak Gawin Hatalla 7.Nyahu Hai Ayun Hakumbang Hayak Kilat Je Paham Panjang Bara Bukit Kangantung Gandang Balua Tahanjungan Je Kayu Erang 9.Auh Nyahu Kilat Batantu Manyarurui Tamparan Talu Helu Inyaksi Indehen Raja Uju Kaharingan Marawei Dia Balemu 11.Kilat Panjang Nyahu Hakumbang Balua Bukit Nganderang Tingang Raja Uju Ewen Hakanduang Kaharingan Nyarurui Ela layang 13.Kilat Panjang Nyahu Ngaruntung Riwut Marawei Penyang Hatampung Sama Mananggar Gantang Untung Ulun Uras Tatau Manyambung 15.Auh Palempang Baguna Tutu Akan Utus Je Raja Bunu Tutuh Kameluh Balimut Batu Peteh Muhun Je Bara Ngambu |
2.Kilat Panjang Nyahu Batengkung Nyahu Marawei Utus Bagulung Tegah Uap Je Gadung Untung Dimpah Rahusan Tasik Malambung 4.Metuh Kaput Je Dia Gitan Hatalla Manyewut Auh Tamparan Hamauh Manyewut Intan Kaharingan Kaput Hapisah Palus Sabahan 6.Peteh Mandehen Ranying Hatalla Dengan Kalunen Ije Inampa Nyuang Petak Nguntep Dunia Ela Manggawi Taluh Je Papa 8.Nyahu Hai Kilat Balawa Auh Peteh Ranying Hatalla Kaharingan Tatap Dehen Ihaga Sampai Petak Langit Inaheta 10.Nyahu Hai Kilat Balawa Jamban Peteh Ranying Hatalla Mamparendeng Itah Ela Laya Kaharingan Jete Jalan Balawa 12.Ujan Labat Kilat Hanyahu Kaharingan Jalan Tanduhan Helu Peteh Hatalla Dia Balemu Marawei Utus Je Raja Bunu 14.Kalute Kapaham Auh Parawei Balaku PenyangHinje Simpei Inyimpei Indehen Huang Atei Murik Tarusan Balawang Karuhei 16.Auh Parawei Tikas Tuh Helu Hajamban Riwut Rawei Kandayu Manyarurui Peteh Hatalla Ngambu Panjanjuri Paseban Hulu Banyahu 17.Ampin Pasin Ranying Hatalla Akan Itah Sahapus Dunia Balai Kaharingan Tege Inampa Jamban Manyimpei Peteh Hatalla |
Kandayu Mambuwur
Behas Hambaruan
Kandayu mambuwur behas hambaruan
dinyanyikan untuk mengiringi petugas membagikan behas hambaruan kepada semua
peserta basarah. Mengoles telur ayam dan meneteskan undus (minyak kelapa) serta
memercikan air tampung tawar. Bersamaan dengan itu pula peserta Basarah
menerima anugerah dari Ranying Hatalla Langit yang telah dimohonkan dalam
pelaksanaan Basarah (persembahyangan).
Kandayu ini terdiri dari tujuh ayat yang
disesuaikan dengan jumlah beras hambaruan dalam satu bungkusan timpung yang
berjumlah tujuh butir, dengan maksud sesuai denag Ranying Hatalla Langit yang
disebut Raja Uju Hakanduang, Kanaruhan Hanya Basakati untuk menyampaikan
anugerahnya kepada seluruh peserta Basarah. Kandayu ini dapat diulang – ulang
sesuai keperluan sampai pelaksanaan Mambuwur Behas Hambaruan. Lirik Kandayu
tersebut berisikan harapan dan do’a restu yang telah dianugerahi Ranying
Hatalla Langit agar dapat menyatu dan dapat berguna didalam kehidupan. Kandayu
Mambuwur Behas hambaruan ini hendaknya diikuti dengan sungguh – sungguh dan
hikmat, sebagaimana dalam ayat kandayu dibawah ini.
1. Uajan – ujan aseng panjang
Sambalut simpei bambang penyang
Mandehen bulau untung panjang
Namburak rabia nyaman tuyang
2. Nasaki dahan/tanteluh manuk darung tingang
Batambang untung aseng panjang
Bereng barigas belum tatau sanang
Batarung pulu lampang hagatang
3. Mamantis nyalung kaharingan
Akan entang tingang mangawan
Utus Raja Bunu te huran
Manyelem behas hambaruan
4. Nanjuri-ku bangkang haselan tingang
Batu junjun karepurun entang
Malisen bara peres panganduang
Sama rata baumur panjang
5. Kuruk bulau hambaruan
Sambalut nyalung kaharingan
Balasang kandayu iye nyawanan
Tumun peteh tingang tatu huran
6. Sama kanuah anak jatha lampang
Manasa pandung je balau panjang
Hajamban kandayu je kayu erang
Nanjak-ku bukit uju hanya hajenjang
7. Nutuh bulau pungkal raja
Hajamban peteh Ranying Hatalla
Bawi hatue bakas tabela
Kurik hai dia imbeda
Komentar
Posting Komentar